Doğum sonrası aşı: Hepatit B aşısı
Hepatit B aşısı: Dünya genelinde kabul edilen prosedür gereğince, bebeğiniz ilk doğduğunda Hepatit B aşısı hastane tarafından yapılacaktır. Bebeklerde çok hızlı yayılan Hepatit B hastalığından bebeğinizi koruyacak olan bu aşı, Hepatit B kaynaklı karaciğer yetmezliğini ve kanseri önlemekte de etkilidir. Bebek aşı takvimine göre Hepatit B aşısının, 2. dozunu bebeğinizin 1. ayında, 3. dozunu ise 6. ayında yaptırmanız gerekmektedir.
1.ay aşıları nelerdir?
Hepatit B aşısı: İlk dozu doğumda yapılan Hepatit B aşısının 2. dozu, bebeğinizin 1. ayının sonunda yapılmalıdır. Hepatit B aşısı bebeğinizi ağır karaciğer sorunları ve kansere karşı koruyan etkili bir aşıdır. Yan etkileri, aşı yapılan bölgede şişme, hafif ateş, kulak çınlaması ve çınlamaya bağlı huysuzluk olarak sıralanabilir. 1. doz doğumda, 2. doz ilk ayın sonunda, 3. doz bebeğin 6. ayında yapılır.
2. ay aşıları nelerdir?
BCG/ Verem aşısı: Sağlık Bakanlığı, verem aşısı tarihini bebeğin 2. ayı olarak belirtse de verem aşısı 2 kilonun altındaki bebeklere yapılmamaktadır. Bu sebeple, erken ya da çoklu doğum sebebiyle bebeğiniz 2 kilonun altındaysa, verem aşısını ertelemeniz gerekebilir. Yan etkileri, aşı yapılan bölgede kızarıklık veya hafif şişme, boyun ve koltukaltı lenf bezlerinde hafif şişkinlik, aşılı alanda ağrı ve ağrıya bağlı huysuzluk. Verem aşısını bebeğinizin 2. ayında tek doz olarak vurdurmanız yeterlidir.
Pnömokok aşısı: Zatürre aşısı olarak da bilinen pnömokok aşısı, isminden de anlaşıldığı gibi bebeğinizi zatürre hastalığına karşı korumaktadır. Zatürre hastalığı bebekler, çocuklar ve yaşlılar açısından çok tehlikeli olabildiği ve pnömokok bakterileri ölüme dâhi neden olabildiği için, kesinlikle atlanmaması gereken bebek aşı takvimindeki en önemli aşılardandır. Ayrıca hastalık hava yoluyla yayılan bir bakteri yoluyla bulaşır ve antibiyotiklere karşı dirençli olduğu için, tedavisi oldukça güçtür. Yan etkileri, aşı yapılan bölgede ağrı, kızarıklık ve şişkinlik, bebekte uyku ve uyuklama, iştahta azalma, hafif ateş. Pnömokok aşısının 4 dozu bulunmaktadır. İlk doz 2. ayda yapılır ve sırasıyla 4.,6. ve 12. ayda tekrar dozları vurulur.
Rota virüsü aşısı: Bebek aşı takvimindeki isteğe bağlı aşılardandır. Rota virüsü anne ve bebek ölümlerinin büyük kısmından sorumlu olan bir hastalıktır ve bebeğinizi bu hastalığa karşı aşılatmanız büyük önem arz etmektedir. Rota aşısı yan etkileri, huzursuzluk, hafif ishal, aşıyı takiben kusma, halsizlik. Rota aşısının ilk dozu 3. ay bitmeden yapılmalı ve son dozu ise 7. ay sonuna kadar yapılmış olmalıdır. (İlk doz için önerilen tarih 2. aydır.) Rota aşısı, ilk doz yapıldıktan sonra 2 ay arayla yapılmaya devam edilir. Aşının markasına bağlı olarak 2 veya 3 doz olarak yapılmaktadır. Eğer aşınız Rotarix marka ise, aşının 3. dozunu yaptırmanız gerekmez. Ancak diğer markalar için, rota aşısı 3 dozdur. Bu sebeple, aşı markasına dikkat etmeniz gerekmektedir.
Karma aşı: Bebeğinizi 5 farklı hastalığa karşı koruyan karma aşının içeriği; tetanos, hib, çocuk felci, difteri ve boğmaca aşılarıdır. Karma aşı bebeğinizi çocuk felcine karşı korusa da çocuk felci-polio aşısını hâla yaptırmanız gerekmektedir. Yan etkileri, aşı yapılan bölgede kızarıklık, ağrı ve döküntü, hafif ateş, huzursuzluk ve uyku. Karma aşı toplam 4 doz olarak uygulanmaktadır. İlk dozunu 2. ayda yaptırdığınız karma aşının devam dozları 4.,6. ve 18. ayda yapılmalıdır.
3.ay aşıları nelerdir?
Bebek aşı takvimine göre 3 aylık bebeklerin olması gereken bir aşı yoktur. Ancak bebeğiniz 2. ayında Rota aşısı olmadı ise, aşının ilk dozu 3. ay bitmeden önce yapılmalıdır.
4.ay aşıları nelerdir?
Eğer bebeğiniz Rota aşısının ilk dozunu 2. ayda olmuşsa, 2. dozunu bu ayda olmalı; ama ilk dozu 3. ayda oldu ise 2. doz için bir sonraki ayı beklemelidir. Çünkü Rota virüsü aşısı dozları 2 ay arayla yapılmaktadır. Karma aşı ve Pnömokok aşılarının özellikleri hakkında ayrıntılı bilgiyi 2. Ay Aşıları başlığımızda bulabilirsiniz.
5.ay aşıları nelerdir?
Bebek aşı takvimine göre 5 aylık bebeklerin olması gereken bir aşı yoktur. Ancak bebeğinizin Rota virüsü aşısının ilk dozunu 3. ayda yaptırdıysanız, 2. dozu bu ay bitmeden yaptırmanız gerekmektedir. Eğer ilk doz 2. ayda yapıldı ve 4. ayda 2. dozu da yaptırdıysanız, bu ay bebeğinizin olması gereken herhangi bir aşı yok demektir.
6.ay aşıları nelerdir?
Eğer bebeğiniz Rota aşısının ilk dozunu 2. ayda oldu ve devam dozunu 4. ayda yaptırdıysanız, bu ay bebeğinize son dozu yaptırmanız gerekmektedir. Ancak bebeğiniz Rota aşısının ilk dozunu 3. ayda oldu ve 2. dozu da 5. ayda yaptırdıysanız, son doz için 7. ayı beklemeniz gerekmektedir.
***Eğer bebeğinizin Rota virüsü aşısının ilk dozları Rotarix markadan yapıldıysa, 3. dozu yaptırmanıza gerek yoktur. Diğer markalar için bu ay 3. doz yapılmalıdır; tabii ki yukarıda anlatmaya çalıştığımız kurallar dahilinde. Karma aşı, Pnömokok ve Hepatit B aşılarının özellikleri hakkında ayrıntılı bilgiyi 2. Ay Aşıları başlığımızda bulabilirsiniz.
Polio/ Çocuk Felci aşısı: Çocuk felci, çocukluk döneminde ortaya çıkarak, beyin ve omurilik hasarına yol açan bir hastalıktır. Felce ve ölüme neden olabilen bu ciddi hastalıktan bebeğinizi korumak için, Polio aşısını ihmal etmemeniz gerekmektedir. Yan etkileri, uykuya eğilim, baş ağrısı, halsizlik, iştahsızlık ve nadiren de olsa ateş. Polio aşısı 2 doz olarak uygulanmaktadır. İlk dozunu 6. ayda, son dozunu ise 18. ayda yaptırmanız gerekmektedir.
7.ay aşıları nelerdir?
Bebek aşı takvimine göre 7 aylık bebeklerin olması gereken bir aşı bulunmamaktadır. Ancak bebeğinizin Rota aşısının ilk dozunu 3. ayda ve 2. dozunu 5. ayda yaptırdıysanız, 3. dozu bu ay bitmeden yaptırmanız gerekmektedir. Eğer Rota virüsü aşısının 3. dozunu 6. ayda yaptırdıysanız, bu ay yaptırmanız gereken herhangi bir bebek aşısı bulunmamaktadır. Bebeğinizin Rota aşısı Rotarix markadan yapıldıysa, 3. dozu yaptırmanıza zaten gerek yoktur.
12.ay aşıları nelerdir?
Bebeğinizin bu ay olduğu Pnömokok aşısı, aşının son dozudur. Aşı hakkında ayrıntılı bilgi için 2. ay Aşıları başlığımızı inceleyebilirsiniz.
Kızamık aşısı: Havadaki damlacıklar yoluyla bulaşan kızamık havale, zatürre ve beyin sarsıntısı gibi sonuçlar doğurabilmektedir. Bebeklik döneminde yapılan kızamık aşısı, bebeğinizi hem bebeklik hem de yetişkinlik döneminde bu hastalığın ağır sonuçlarından koruduğu için, ihmal edilmemesi gerekmektedir. Yan etkileri, döküntü, kas ağrısı, hafif ateş. Bebeklik döneminde 1 doz KKK aşısı içinde uygulanan Kızamık aşısı, İlköğretim 1. sınıfta yeniden yapılır.
Kabakulak aşısı: Kabakulak ateş, baş ağrısı gibi belirtilerle ortaya çıkan ve bebeklerde sarılık ve menenjite kadar varan hastalıklara neden olan tehlikeli bir hastalık olduğu için, KKK aşısı dahilindeki kabakulak aşısı bebeklik döneminde atlanmaması gereken önemli aşılardan biridir. Yan etkileri, bölgesel ağrı, ateş, döküntü. Bebeğin 12. ayında 1 doz KKK aşısı içinde uygulanan Kızamık aşısı, İlköğretim 1. sınıfta yeniden yapılır.
Kızamıkçık Aşısı: Kızamıkçık Rubella virüsü kaynaklı ve hava yoluyla bulaşabilen bir enfeksiyon çeşididir ve ateş, döküntü gibi belli belirsiz semptomları vardır. KKK aşıları dahilinde olan Kızamıkçık aşısını yaptırmak ve önlem almak, gelecekte olumsuz bir durumun yaşanmasını önlediği için önemlidir. Yan etkileri, döküntü, hafif ateş. 12. ayda 1 doz KKK aşısı içinde uygulanan Kızamıkçık aşısının, İlköğretim 1. sınıfta tekrar dozu yapılır.
Su Çiçeği aşısı: Su çiçeği virüs kaynaklı bir hastalıktır ve damlacık yoluyla bulaşır. Çok yaygın olan su çiçeği hastalığı, vücudun değişik yerlerinde döküntü, su dolu keseler ve kaşıntı ile ortaya çıkar. Bebeğinizi bu hastalığın sonuçlarından korumak için su çiçeği aşısı yaptırmanız gerekmektedir. Su çiçeği aşısı için önerilen zaman 12.-16. aylar arasıdır. Yan etkileri, hafif ateş, ciltte döküntü. Su çiçeğinin bebeklik çağında tek dozu yapılmaktadır. 4-6 yaş arasında ikinci dozu yapılan aşı, 13 yaşına kadar çocuğun hâlâ su çiçeği geçirmemesi durumunda tekrarlanmaktadır.
18.ay aşıları nelerdir?
5`li karma aşı`nın son ve rapel dozu uygulanır. OPA`nın ikinci dozu uygulanır ve ilk olarak Hepatit A aşınızın ilk dozu vurulur. Daha önceden Hepatit B aşısı olan bebeğiniz hepatit hastalığının farklı bir formu olan hepatit A`ya karşı da bağışık kazanır. Karma aşı ve Çocuk Felci (Polio) aşılarının özellikleri hakkında ayrıntılı bilgiyi 2. ve 6. ay Aşıları başlığımızda bulabilirsin.
Hepatit A aşısı: Hepatit A virüsünün sebep olduğu ciddi bir karaciğer hastalığına karşı yapılan ölü virüs aşısıdır. Çocuklara iki doz şeklinde uygulanan Hepatit A aşısı, iki dozdan sonra bağışıklığı en yüksek düzeye ulaştırır. Yan etkiler, baş ağrısı, düşük ateş, enjeksiyon yerinde kızarıklık ya da ağrı, yorgunluk. Hepatit A aşısı iki doz olmak üzere 18. ay ve 24. ayda yapılmaktadır.
24.ay aşıları nelerdir?
Bu ay sadece Hepatit A aşısının ikinci dozu uygulanır.
Menenjit aşıları nelerdir?
Menenjit, aşı ile önlenebilir çok tehlikeli bir enfeksiyondur. Bu enfeksiyon beyin ve sinir sistemi çevresini saran zarı etkiler. Her yıl dünyada yüzbinlerce insanın ölümüne, yaşayanların ise ağır sakatlıklarına sebep olur. Ancak her ülkede görülme sıklığı, sık görüldüğü yaş aralığı ve Meningokok bakterisinin çeşidi değiştiği için aşılama yaşı ve aşı cinsi değişkenlik gösterir.
Ülkemizde bebek aşı takviminde zorunlu aşılar arasında bulunmasa da, özel ancak önemli aşılardır. Menenjit aşıları Türkiye'de iki tiptir. Bunlardan ilki, A grubu meningokok dediğimiz A, C, W-135, Y serotiplerini içeren menenjit aşılarıdır. Bu grupta 3 marka kullanılır. Nimenrix aşısı, Menactra aşısı ve Menveo aşısı.
İkincisi ise B grubu meningokok aşısı olan Bexsero aşısıdır. Doktor ve ebeveynlerin en çok tercih ettiği, A grubu için Nimenrix aşısı, B grubu için de tek seçenek olan Bexsero aşısıdır.
Nimenrix aşısı ve Bexsero aşısı için doktorlar genelde farklı takvimler planladıkları için, Nimenrix ve Bexsero aşı takviminiz için doktorunuza başvurun. Özellikle Bexsero aşısı sonrası ateş ve aşı yerinde şiddetli ağrı görülmesi yaygın ve normal bir durumdur.
Bebek aşı takviminde bulunan aşılar güvenli mi?
Faydaları potansiyel risklerinden çok daha büyük ve deneyimlenmiş olduğundan bebek aşıları güvenli kabul edilir. Aşılar lisanslama yapılmadan önce uzun ve kapsamlı testlerden geçerler. Ayrıca bebek aşı takvimindeki aşının ilgili hastalığa karşı korumada etkinliği de izlenir. Birçok bebekte aşı sonrası yan etki görülmezken, görülenlerde ise yan etkiler hafiftir ve birkaç gün içinde kaybolur.
Çocuğunuzun doğuştan gelen bağışıklık sistemi ile ilgili hastalıkları, ciddi alerjik reaksiyonları varsa bebek aşılarının bebeğiniz için güvenliği hakkında doktorunuzla konuşun.
Bebek aşıları yan etkileri nelerdir?
Bebeklerde aşı takvimindeki aşıların bazı yaygın yan etkileri şöyle:
*** Önemli not: Bazı ebeveynler bebeklerine her ihtimale karşı, aşı öncesi parasetamol yani ateş düşürücü verirler. Araştırmalar, bu yanlış uygulamanın bebek aşı takvimindeki aşının etkinliğini azaltabileceğini göstermiştir.
Bebek aşıları nasıl çalışır?
Aşılama, hastalığı yapan virüsün veya bakterinin ölü veya zayıflatılmış şeklinin bebeğinize enjekte edilmesidir. Vücut mikroba karşı antikor üretir ve mücadele eder. Bunun sonunda da bağışıklık kazanır. Gerçek mikropla karşılaştığında da hızlı bir şekilde savaşmaya hazırdır. Ayrıca aşılanan insan sayısı arttıkça toplumsal bağışıklık artacak ve ilgili hastalığın yaygınlığı azalacaktır. Bu sebeple bebek aşı takvimindeki aşıları vaktinde yaptırmak sürü bağışıklığı için de son derece kritiktir.
Bebek aşıları nasıl yapılır?
Aşının türüne bağlı olarak, enjeksiyon, oral yol veya burun spreyi ile yapılır. Enjeksiyon yoluyla yapılan aşılar, 2 yaşına kadar bacaktan, 2 yaş sonrasında ise koldan yapılır. Bebek aşı takvimindeki bazı aşılar tek doz, bazıları birden fazla doz, bazıları ise karma aşılar dediğimiz kombine olarak yapılır.
Aşıların bazıları ölü virüs veya bakteri iken bazıları da zayıflatılmış canlı aşılardır. Bebek aşı takvimindeki canlı aşılar şunlardır: Rota virüsü aşısı, KKK (kızamık, kızamıkçık, kabakulak), suçiçeği aşısı, OPA (oral polio aşısı) ve BCG (verem aşısı). Bebeğinizin doğuştan gelen bağışıklık sistemini etkileyen hastalıkları varsa canlı aşıların güvenliği hakkında doktorunuzla konuşun.
Prematüre bebeklerde aşı nasıl yapılır?
Prematüre bebeklerde aşı düzeltilmiş yaşa göre değil normal ayına yani takvim yaşına göre yapılır. Bebek aşı takvimindeki Hepatit b aşısının ilk dozu prematüre bebeğiniz 2000 gram olduğunda yapılmalıdır. Sonraki Hepatit b aşısı dozları da buna göre ayarlanır.
Aynı anda birden fazla aşı yaptırabilir miyim?
Evet, bebeğinizin ciddi bir sağlık problemi ya da yüksek ateşi olmadıkça bebek aşı takvimindeki kombine aşıları aynı anda yaptırabilirsiniz. Araştırmalar bunun herhangi bir zararı olmadığını söylüyor. Endişelenmeyin, çocukların bağışıklık sistemleri tahmin ettiğinizden daha güçlüdür. Aynı anda birçok virüs, bakteri, parazit vb. ile mücadele edebilirler.
Bebek aşılarını geciktirmenin riski var mı?
2 yaş altı bebekler yaşamı tehdit eden bazı hastalıklara yakalanma konusunda daha büyük risk altındadır. Ayrıca bu hastalıklara yakalandıklarında daha ciddi komplikasyonlar yaşama ihtimalleri de yüksektir. Bu sebeple kısa ertelemeler sorun olmasa da, bebek aşı takvimindeki ideal zamandan fazla geciktirmemeniz önerilir.
Bebeğim hastalanırsa aşıyı ertelemeli miyim?
Bu bebeğinizin hastalığının ne olduğuna ve şiddetine göre değişir. 38 derecenin üzerinde ateş, ciddi bir enfeksiyon gibi durumlarda bebek aşılarının ertelenmesi önerilir. Ancak bunun nedeni aşının herhangi bir zarar vermesi ya da etkisinin azalması değil, bebeğinizin zaten hastayken daha çok zorlanmaması, ekstra semptom yaşamaması içindir.
Hafif ateş, soğuk algınlığı, basit grip, öksürük, mide bulantısı gibi durumlarda aşı yaptırmak tamamen güvenlidir. Bununla birlikte bebeğinizin ekstra rahatı için bebek aşı takviminizi birkaç gün ertelemenizde de sorun yoktur. Bebeklerde aşı sonrası ateş olabileceğinden, var olan bir ateş daha da artabilir.
İki haftadan uzun süre streoid kullanmış ( örneğin astım tedavisi), AIDS, kanser gibi bağışıklığı baskılayan tedaviler görmüş kişiler en az bir ay süreyle KKK, su çiçeği, rota aşısı gibi canlı aşıları olmamalı.

