Dört ayınız kutlu olsun! Bu, genellikle ebeveynlerin çoğunun bebeklerinin nasıl bu kadar hızlı büyüdüğüne şaşırdıkları dönemdir. Eğer sizin için öyle değilse endişelenmeyin. Bırakın kendi isteğiyle çiçek açsın ve kendi başına eşsiz bir insan olsun.
16 haftalık Bebeğinizin Gelişimi
4 aylık bebek gelişiminde büyüme hızı biraz yavaşlar ama bebeğin, bu ay içinde 350-700 gram kadar alır. 4 aylık bebek boyu ayda 1,25 cm kadar uzar. Baş çapı da ayda 1,25 cm kadar uzar.
Bebeğinizde fark edeceğiniz en önemli gelişim belirtilerinden biri, hareket yeteneklerinde ve uzuv kontrolünde artış olmasıdır. Vücudunu öne doğru bükerek ve oyuncakları iki eliyle tutarak ve hatta onları hareket ettirerek nesneye ulaşmak, fark edebileceğiniz gelişim belirtilerinden bazılarıdır. Bu yaşa kadar küçük çocuğunuz ellerini nasıl kullanacağını anlamalıdır.
Bebeğinizin başını ileri geri sallamasıyla ilgili tüm korkularınız, bebeğiniz artık başını düzgün bir şekilde tutabildiği için azalacaktır. Gözetiminiz altında karın zamanının tadını çıkarırken, başını kaldırmaya ve tam ileriye bakmaya çalışacaktır. Bu aynı zamanda ona kollarını ve bacaklarını itmek ve ilerlemeye çalışmak ve emekleme girişiminin ilk adımlarını atmak için bir enerji dürtüsü ve motivasyon verebilir.
Bazı bebekler diş çıkarmaya çok erken başlar. Bebeğiniz bunlardan biriyse, ilk dişinin hafif işaretlerini fark edebilirsiniz. Buna, ağzına her şeyi ama her şeyi koymaya ve onu çiğnemeye çalışması eşlik edecek.
Nesneleri takip edebilmek onun için biraz daha kolay hale gelecektir. Bebeğiniz ayrıca ne tür ağlamaların sizi hemen kendisine ulaştıracağını bilecek ve istediğini nasıl elde edeceğini anlayacak kadar zeki olacaktır. Bu yüzden sizden birşey isterken ağlar ve ardından başka biriyle etkileşim kurarken anında gülmeye başlayabilir.
Dönmek onun için yeni bir keşif olacak. Bu, yatakta veya herhangi bir yüksek yüzeyde olduğunda çocuğunuzun gözetim altında tutulmasını gerektirir.
16 Haftalık Bebek Dönüm Noktaları
* Bu yaşa gelindiğinde, küçüğünüz dik durabilmeli ve başını da düzgün tutabilmelidir. Bu kendi başına yaklaşık 8-10 dakika sürmelidir.
* Sevindikçe yüksek sesle dolu kahkahalar atar.
* Elindeki veya yakınındaki oyuncağı almana itiraz edebilir.
* Yüzüstü dururken başını 90 derece kaldırabilir.
* Karnının üzerine yatarken dirsek ve elleriyle destek alarak göğsüne kadar kalkabilir.
* Ellerini ve elinde ne varsa ağzına sokmaya çalışır.
* Bir yerden diğer tarafa dönmek, 4 aylık bebek davranışlarının temel taşlarından. Bu hareket, genellikle karnının üstündeyken sırtına doğru olur.
* Görme yetisi bu ay tamamlanır. Artık her şeyi renkleriyle görür.
* Kendi çıkardığı sesi dikkatlice dinler. İşitme yetisi de bu ay tam olarak gelişir.
* İlk dişini çıkartabilir.
* Siz evin içinde dolaşırken, hareketlerinizi takip eder.
* Hepsinden önemlisi, bebeğiniz geceleri uzun süre uyuyabilmeli, bu da size en çok ihtiyaç duyulan gece uykusunu sağlayacaktır.
* Yanal hareket takibi gelişecek ve banyo sırasında etrafa su sıçratmaya başladığında uzuvların koordinasyonunu anlayacak.
* Bacaklarını büküp bisiklete binme egzersizini yapmasına yardım ettiğinizde, bacaklarının dizlerinde nasıl büküldüğünü keşfedecek ve bu yeni keşifte kendini oyalayacak.
* Bahçede veya parkta dolaşırken gözleri ve kulakları çok daha keskin ve duyarlı olacaktır.
* Bir şeyleri sıkıca tutmak için yumruklarını kullanacak hatta iki elini de bir arada tutmak ve nesneleri sıkmak için kullanacaktır.
Beslenme
Genel olarak dört aylık bebeğin mide kapasitesi 150-180 ml’dir. Günde 4-8 kez emzirilmelidir. Araştırmalar, anne sütünün bir bebeğin hayatının en az 1 yılı boyunca alması gereken en besleyici ve önemli gıda olduğunu kesin olarak kanıtlamıştır. Eğer bebeğiniz mama ile besleniyorsa, mamasının çok az bir kısmını kaşıkla vermeyi denemeye başlayabilirsiniz. Bu, ağız kaslarını çalıştırmasına ve farklı bir beslenme tarzına alışmasına yardımcı olacaktır.
İlk 6 ay boyunca bebeğiniz gerekli tüm besinleri anne sütünden veya formülünden alır. Yine de, ebeveynler genellikle bebeklerine katı yiyecek vermeye başlamak için isteklidir. Bebeğinizin sindirim sisteminin artık daha gelişmiş olduğu ve dil itme refleksinin azalmaya başladığı doğrudur, ama beklemek için de iyi sebepler var.
Vereceğiniz küçük bir miktar katı gıda dahi zaten çok küçük olan midelerinde, anne sütü veya ona en yakın şekilde geliştirilmeye çalışılan formül mamanın yerine geçmesine sebep olur. Katı yiyeceklerin bebeğinizin gece boyunca uyumasına yardımcı olacağını umuyorsanız, araştırmalar sonuç olarak buna güvenemeyeceğinizi göstermiştir.
Bebeğinizin katı yiyecekler için hazır olabileceğine dair işaretler, bir mama sandalyesinde veya bebek koltuğunda iyi bir baş kontrolü ile (yere yığılmadan) oturma yeteneğini içerir. Bu beceri tipik olarak 6 aya yakın bir zamanda gelişir. Aramanız gereken bir başka işaret, bebeğinizin yemeğinize olan ilgisidir, örneğin kaşığınızı almaya çalışmak, yemek yerken yiyecek almaya çalışmak veya siz yerken ağzını şapırdatmak.
Bebeğiniz aynı zamanda biberonu gördüğünde veya günün belirli bir saatinde size baktığında beslenme zamanının geldiğini anlamaya başlayacaktır. Kendi rahatı için biberonu elinde tutmak isteyerek veya göğsünüzü belirli bir şekilde tutarak bağımsızlığını iddia etmeye başlayabilir.
Uyku
Bebeğinin günde 14 saat uyuması ideal. Genel olarak bunun 10-11 saati gece uykusu, 3-4 saati ise 3 parça halinde gündüz uykusudur. Uykusuz geceler sona erebilir, çünkü bebeğiniz gecenin yaklaşık 8 saati deliksiz uyumaya başlayabilir, bu da size dinlenmeniz ve güne tam enerji dolu başlamanızı sağlar. Bu aşamadaki zihinsel ve fiziksel gelişim her zaman yüksek olduğundan ve büyümenin çoğu yalnızca derin uykuda gerçekleştiğinden, bebeğinizin uyku kalitesi ve yeterli miktarda uyuması çok önemlidir. Bebeğiniz gün içinde düzgün beslenmediyse, beslenme için geceleri uyanma ihtimali daha yüksektir. Diğer bebeklerin çoğu da gece uyanma eğilimindedirler, ancak bunun nedeni açlık değildir. Bu, alıştıkları doğal bir ritimdir. Bazen bebeğiniz uyanabilir, basit sesler çıkarabilir ve tek başına uyuyabilir. O sebeple ses geldiği an müdahale etmeyin, 1-2 dakika kendi halinde uyuyabilmesi için fırsat verin.
Uyku eğitimine yavaş yavaş başlayabilirsiniz, uykudan önce rutinler oluşturmaya başlayabilirsiniz. Bu dönem için en ideal uyku rutini ona masaj yapmak olacaktır. Minik hareketlerle onu rahatlatacak masajlar yaparak uykuya daha rahat dalmasını sağlayabilirsiniz.
Rutin İpuçları
Bebekler düzeni ve rutini severler. Eğer 4. aya kadar hala bir rutin oluşturmadıysanız tren hala kaçmadı! 4 aylık bebeğin düzenlenmiş bir rutine kesin olarak ihtiyacı vardır. 4 aydan itibaren 4 saatlik rutin uygundur. Bebeğiniz kilo olarak ayının alt sınırına yakınsa 3,5 saatlik rutin daha uygun olabilir. Rutin oluşturmanın yolu bebeğinizin işaretlerini, ihtiyaçlarını ve oluşturduğu beslenme-uyku ritmini takip etmektir. Şu ana kadar hiç rutin oluşturmadıysanız başlangıç olarak şunu yapabilirsiniz; elinize bir kağıt-kalem alın ve 1 hafta boyunca bebeğinizin acıktığı zamanı, beslendiği süreyi, uykusunun gelip uyuduğu ve uyandığı zamanı, aktivite ile ne kadar zaman geçirebildiğini not edin. Sonra bebeğinizin bu düzenine ve saatlerine uygun bir program oluşturabilirsiniz.
Eğer bebeğinizin hiçbir beslenme ve uyku düzeni yoksa, sürekli farklı saatlerde besleniyor ve uyuyup uyanıyorsa sizin ona rehberlik etmeniz gerekecek. Çünkü bu karnını doyurmak yerine sürekli atıştırmalık stili beslenmeye, uzun dinlendirici uykular yerine kısa sağlıksız uykulara ve en eğlenceli bir aktivite ortasında keyfinin kaçıp uykusunun gelmesine sebep olacaktır. Unutmayın ebeveynlik rehberliktir! Aktivite süresi 4 aylık bir bebek için 1,5 saati, 6 aylık bir bebek için 2 saati bulabilir. Bu sürede bebeğin aşırı yorulması, sakinleşmesini ve uykuya dalmasını zorlaştırabilir. 4 saatlik rutinin oluşturulmasında uyku kritik önem taşır. Rutin oluşturmak sabır ve emek isteyen, ortalama 2 hafta sürebilecek yorucu bir süreçtir. Kendinizi hazır hissetmiyorsanız ve sonunu getiremeyecekseniz hiç başlamamalısınız. (***Her ekolün, hatta her annenin yöntemi farklıdır, bu yöntem evrensel olarak kabul görmüş ekollerden sadece birisidir, avantajları ile beraber dezavantajlar da getirebilir; siz isterseniz tamamen kendi bakım sisteminizi geliştirebilirsiniz, önemli olan sizin ve bebeğinizin sağlık ve mutluluğu! Yani uyguladıklarınızın sağlık ve gelişimine de muhakkak uygunluğu gerekir...)
EASY Ör:
-07.00: Besleme (Eat)
-07.30: Bez değiştirme ve oyun (Activity)
-09.00: Uyku (Sleep)
-09.20: Size ait zaman (Your time).
-11.00: Besleme (Eat)
3 saatlik rutinden 4 saatlik rutine geçişi nasıl yapabilirim?
-İlk 3 gün: Bebeğinizin mevcut rutinini izler, ne zaman ne kadar beslendiğini, ne zaman ne kadar uyuduğunu not alırsınız.
-4.-7. günler: Aktivite saatini 15 dakika uzatarak, beslenme saatlerini 15 dakika ileriye alırsınız.
-8.-11. günler: Aktivite saatini bir 15 dakika daha uzatarak, beslenme saatini toplam 30 dakika ileriye almış olursunuz. Gündüz uykularının süresini uzatmak için akşamüstü uyuduğu kısa uykuyu uyumaya izin vermemelisiniz, ancak akşam yorgun düşen bebeğinizi daha erken yatırabilirsiniz.
-12.-15. günler: Aktivite saatini 30 dakika uzatarak, beslenme saatini 1 saat ileriye atarsınız.
-15. günden sonra 4 saatlik rutine geçişi tamamlarsınız.
16 Haftalık Bebek Bakım İpuçları
-Çoğu anne bu yaşta katı yiyecekler sunmayı tercih ediyor. Ancak biz, doktorunuz gelişimi adına bunu önermedikçe katı gıdaya geçişi 6. aya kadar önermiyoruz. Anne sütü alan bebeklerde kilo alımı yeterliyse, ilk 6 ay sadece anne sütüne devam edilmeli.
-Çoğu bebek aç olmadığı halde, gece saat 04.00-06.00 arası alışkanlıktan ötürü uyanır. Telaşla bebeğin yanına gitmezseniz, bebeğiniz kendi kendine tekrar uykuya dalabilir.
-Bebeğiniz geceleri sık sık ve farklı saatlerde uyanıyorsa, acıktığı için uyanıyor olabilir. Gündüzleri daha fazla beslemekte fayda vardır.
-Gündüz az uyuyan bebeğin gece daha iyi uyuyacağı yanlış bir efsanedir. Bebeğiniz gün içinde ne kadar çok dinlenirse, gece o kadar iyi uyur. Tabiki bu ihtiyacından fazla gündüz uykusunu kapsamıyor, o zaman da uykusu gelmez ve gece uyku süresi azalır, yani gündüz ihtiyacı kadar gece ihtiyacı kadar uyku!
-Bebeğiniz için ideal uykuya gitme saati 19.00-21.00 aralığıdır.
-Bebeklerin geneli sabah erken kalkma eğilimindedir. Saat 6 ve sonrası zaten en doğru uyanma saatidir. Ancak bebeğiniz bu saatten önce uyanıyorsa, onu geri uyutmalısınız, saat 6`ya kadar ihtiyaçlarını karşılamak dışında hiçbir etkileşime girmezseniz bir süre sonra düzelecektir. Bu düzenin oturması 4 haftaya kadar sürebilir. Saat 6`da neşe ile güne başlayan bebeğinizi uyutmak için uğraşmanıza ise gerek yok, siz onun ritmine ayak uydurun, sağlıklı olan bu.
-30-45 dakikayı aşamayan gündüz uykuları sonrası bebeğinizi tekrar uyutmanız önerilir. Bu düzeni oturtması 4 haftayı bulabilir. Ancak azimle kısa gündüz uykularını uzatmaya çalışırsanız önümüzdeki yıllar boyunca çocuğunuzun gündüz uykularına sağlıklı bir yatırım yapmış olursunuz
-Bazen bebeğin diş çıkarması ona biraz acı verebilir ve sürekli bir şey çiğnemek isteyebilir. Bunun için yanında steril bir çiğneme oyuncağı bulundurun.
-Bebeğiniz büyük bir tutkuyla keşfetmeye çalışıyor. Evdeki her yere bakıcılık yapmaya başlayın; düzgün büyümesini ve zarar görmemesini sağlamak için çevreyi güvenli ve emniyetli tutun. Her gün sabah güne başladığınızda tüm evi gözden geçirerek kontrol etmeyi alışkanlık haline getirin. Bu, uzun vadede çocukluk döneminde de göstermeniz gereken bir refleks olacaktır.
-Doktorunuz aksini söylemedikçe vücudunuz egzersize hazırdır. Emziriyorsanız endişelenmeyin - egzersiz , emzirme yeteneğinizi veya anne sütünüzün bileşimini etkilemez. Görünüşünüz hakkında çok fazla strese girerseniz, egzersizin tüm zihinsel faydalarını çöpe atarsınız. Vücudunuz harika bir şey yaptı - ona kredi verin, zaman tanıyın!
-Yüksek sesle gülen, ayaklarıyla oynayan, oyuncağını almana itiraz edebilen bebeğinin hafta hafta değişimini fotoğraflarla takip etmek istersen, bu günleri fotoğraflandırabilirsin.
-Bebeğiniz parmaklarını emebilir, çoğu bebek bunu kendini sakinleştirmek veya uykuya daha rahat dalabilmek için yapar. Emme refleksi azaldıkça bu davranış da genelde söner.
-Bu ayda da bebeğin için yapabileceğin en iyi bakımlar bebek masajı ve egzersizleridir.
Testler ve Aşılar
Bebeğinin aşı zamanı! Eğer bebeğin 2 aylık olduğunda karma, pnömokok ve rotavirus aşılarını yaptırdıysan, bu ay 2. dozunu yaptırmalısın. Eğer ishal aşısı da denen rotavirus aşısına 3. ayda başladıysan bu ay yaptırmana gerek yok. Her doktorun kontrollerdeki yaklaşımı farklı olabilmekle beraber genel olarak bu ay ki kontrolde şunlara dikkat edeceğini söyleyebiliriz.
* Sizin, bebeğinizin ve ailenin geri kalanının evde bir sıkıntılarının olup olmadığı, bebeğinizin beslenmesi, uyuması ve genel gelişimi ile ilgili sorular sorulması.
* Bebeğinizin boyunun, ağırlığının, baş çevresinin ölçülmesi ve doğumdan itibaren tutulan gelişim çizelgesine eklenmesi.
* Daha önceki sorunlarında kontrol edildiği genel fizik muayene yapılması.
* Bebeğin gelişiminin değerlendirilmesi. Muayene eden kişi bebeğin baş kontrolünü, el becerisini, görme, duyma ve sosyal etkileşimini değerlendirir.
* Eğer bebeğinizin sağlığı iyi ise ve bir engel yok ise ikinci dönem aşılar uygulanır.(DTB:difteri-tetanoz-boğmaca; OPV:çocuk felci; Hib:hemofilus influenza;Hepatit-B:sarılık)
* Bebeğiniz anne sütü ile besleniyorsa D vitamini takviyesi ve flor desteği ile ilgili bilgi verilir.
* Katı gıdalara geçiş hakkında bilgi verilir.
Oyunlar ve Aktiviteler
Küçüğünüzün bir koltuğa veya yatağa yeterli destekle oturduğundan emin olun. Sonra baloncukları üflemeye başlayın ve etrafta uçuşmalarına izin verin. Uçan baloncukların sadece görüntüsü bile onu heyecanlandıracak. Baloncukları parmaklarınızla patlatın veya elinizin içinde durdurup hareket ettirin. Bu aktivite sonrası bebeğiniz bir dahaki sefere kendisi patlatmak isteyecektir
Bebeğiniz müzik dinlemekten de keyif alacak. Bu yaşta belli sesleri de hatırlayabilir. Öyleyse, kendinize işaret etmeye ve "anne" demeye başlayın, babayı işaret edip "baba" deyin, hatta buna özel bir şarkı uydurmaya çalışın. Bu basit sözler, farklı insanları buna göre ilişkilendirmesine yardımcı olacaktır.
Oynadığı oyuncaklar, vücudunun bölümleri, günlük hayatınızdaki eylemleriniz, çevrenizde gördükleriniz, hisleriniz hakkında onunla konuşabilir ve bilgi verebilirsiniz. Bu dil-duyu-sosyal-duygu gelişiminin yanı sıra aranızdaki bağı şimdiden güçlendirecek, paylaşımcı bir evlat yetiştirmenizi sağlayacaktır.
Banyo yaparken banyoda biraz daha uzun kalmasına ve banyo oyuncakları ile oynamasına izin verebilirsin. Suyun sıcaklığını asla düşürmeyerek tabii…
Bebeğinin gelişimine yardımcı olmanın diğer bir yolu ise ona egzersiz yaptırmaktan geçiyor. Özellikle vücudunu hareket ettirdiğinde hem fiziksel hem de kas gelişimini destekleyeceksin. Örneğin, yatar vaziyetteyken ellerini başının üzerine koyup aşağı indirebilirsin ya da bacaklarını bükerek karnına yaklaştırabilir ve geri çekebilirsin.
Oyuncak İpuçları
* Aldığın oyuncak kolayca kırılmamalı ve parçalanmamalı. Parçalanırsa miniğinin yutma ihtimali olabilir.
* Bebeğinin tutma, sallama ve hareket ettirme pratiği yapabileceği oyuncaklar ve eşyalar seçmeye çalışmalısın.
* Kolaylıkla temizlenebilir olan oyuncaklardan tercih etmelisin.
* Bebeğinin yumruğundan büyük olan oyuncaklar seçmelisin.
* Boğulma riskine karşı oyuncağın ipi olmamalı.
* Çok yüksek sesli oyuncaklar işitme duyusuna rahatsızlık verebileceği için sesli oyuncak alırken yumuşak sesli olmalarına dikkat etmelisin.
Doktora Ne Zaman Başvurulmalı
Bebeğinizin huzursuz görünüyor, gerektiği kadar uyumuyor ve düzgün beslenmiyor veya seslere cevap vermiyorsa doktora başvurmalısınız.
Bebeğiniz huzursuz ve ellerini sürekli kulaklarına götürüyor, çekiştirmeye çalışıyorsa veya ateş, ishal, kulakta akıntı varsa kulak enfeksiyonu riskine karşı doktora başvurmanız gerekir.
Kulak Enfeksiyonu İpuçları
Kulak enfeksiyonları genellikle yeterli zaman verildiğinde kendiliğinden geçer. Bununla birlikte, birçok doktor, kötüleşen kulak enfeksiyonunu önlemek ve bebeğin daha erken rahat etmesini sağlamak için bir antibiyotik yazacaktır. Bebeğinizin doktoru, genellikle ilaca başladıktan sonraki iki gün içinde kaybolan ağrı ve ateşi hafifletmek için bebek asetaminofen önerebilir. Kulak enfeksiyonlarını önlemek için:
* Bebeğinizi bağışıklık sistemini zayıflatabilecek tütün dumanından uzak tutun.
* Bebeğinizi yatar pozisyonda beslemeyin.
* Zaten yapıyorsanız emzirmeye devam edin. Araştırmalar, anne sütüyle beslenen bebeklerin kulak enfeksiyonlarına yakalanma olasılığının düşük olduğunu gösteriyor
* Bebeğinizin tüm aşılarını, özellikle de kulak enfeksiyonlarını azalttığı gösterilen pnömokok aşısını yaptırdığından emin olun .
* Bazı araştırmalar daha fazla kullanımın kulak enfeksiyonu riskini artırabileceğini öne sürdüğünden, bebeğinizin emzik kullanımını yalnızca uyku süresiyle sınırlayın hatta tercihen hiç emzik kullanmayın.
* Bebeğinizi kalabalık ve havasız ortamlardan uzak tutun. Bu, kulak enfeksiyonlarını tetikleyebilecek mikroplara maruz kalmasını azaltacaktır.
Persentil Hesaplama Tablosu
