Otizm nedir?
Otizm, bir çocuğun iletişim kurma ve başkalarıyla, hatta yakın aile üyeleriyle etkileşim kurma becerisine müdahale eden bir grup beyin bozukluğunu kapsayan bir terimdir. Küçük çocuklarda otizm belirtileri, hafiften şiddetliye kadar değişebilir. Belirtiler genellikle 3 yaşından önce ortaya çıktığı için çoğu çocuk tedaviye erkenden başlayabilir.
59 çocuktan yaklaşık 1'inde otizm spektrum bozukluğu teşhisi konuyor. Otizm erkeklerde kızlardan daha yaygındır (37 erkekten 1'i, 151 kızdan 1'i bu bozuklukla teşhis edilmiştir). Otizm oranlarındaki artış, şu anda otizm spektrumunun bir parçası olarak etiketlenen daha geniş davranış yelpazesinden kaynaklanabilir. Ev ürünlerindeki pestisitlere, kimyasallara ve ayrıca virüslere maruz kalma gibi çevresel faktörler de artışa sebep gösterilebilir.
OSB geniş spektrumlu bir bozukluk olarak kabul edilir, yani otizmli iki çocukta tam olarak aynı semptomlar görülmez, semptomlar ve davranışlar zamanla dalgalanabilir. Otizmli çocukların kar taneleri gibidir, hiçbiri birbirine benzemez.
Yine de, bu bozukluğun ayırt edici özelliği olan bazı genel davranışlar vardır. Otizmli bir çocuk genellikle olağandışı, tekrarlayan davranışlarda bulunur ve - sosyalleşme ile ilgili zorluk yaşadığı için - istemeden oyun arkadaşlarını, sınıf arkadaşlarını rahatsız edebilir.
Otizmli bazı çocuklar konuşmaz, bazıları ise çok konuşur, ancak hepsi başkalarıyla iletişim kurmakta zorlanırlar. Küçük şeyler - yüksek, ani sesler veya rutindeki küçük değişiklikler gibi - büyük krizlere yol açabilir.
Otizmli bir çocuk genellikle göz teması kurmakta zorlanır ve bu durumdaki birçok çocuk fiziksel sevgi biçimlerinden çekinir. Ancak bu, otizmli çocukların acı, üzüntü veya mutluluk yaşamadıkları anlamına gelmez. Otizmli çocukların karşılaştığı en yürek burkan sonuçlardan biri akran reddidir. Otistik çocuklar genellikle nasıl bağlantı kuracaklarını ve arkadaş edineceklerini bilmedikleri için yalnızdırlar.
Uzmanlar, üç ana otizm tipinden bahseder:
Bir çocuk otizm spektrumunun neresinde olursa olsun, teşhis ne kadar erken konulursa o kadar iyidir. Yetenekli terapistlerle çalışmak, istenmeyen davranışları en aza indirmeye yardımcı olabilir ve bazen OSB özelliklerini güçlü yönlere dönüştürebilir.
Otizme ne sebep olur?
Uzmanlar, bunun genetik ve çevresel olumsuz faktörlere veya kirleticilere maruz kalmanın bir sonucu olduğunu düşünüyorlar. Otizme kesin sebep gösterilen bir faktör bulunamazken, sebep olmadığı kesin olarak ifade edilen ise bir şey var: Aşılar. Otizm/aşı tartışmasının merkezinde yer alan kızamık, kabakulak, kızamıkçık aşısı dahil, aşıların çocuklarda otizme sebep olmadığı söyleniyor. İlerde yapılacak çalışmalarda, emzirirken annenin eline alıp kullandığı telefonun yaydığı zararlı frekansların sebep olduğu kanıtlanırsa sanırız şaşıranımız çıkmayacaktır. Ve daha pek çok sebep yakın gelecekte bilimsel olarak önümüze sunulabilir. Çocuklarımıza fiziksel, zihinsel ve duygusal olarak elimizden geldiğince steril ortamlar sunmak yapabileceğimiz en güzel şey olacaktır.
Televizyon otizm yapar mı?
Yapılan araştırmalar 2 yaş öncesinde televizyon izleyen çocukların bilişsel gelişimlerinin olumsuz olarak etkilendiğini, dil gelişimlerinin geciktiğini ortaya koymaktadır. Bu dönemde televizyon izleme ile dikkat eksikliği, hiperaktivite bozukluğu ve otizm arasında ilişki olduğunu gösteren pek çok araştırma bulunmaktadır. Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütü önlem olarak 0-2 yaş çocuklarının tüm ekranlardan uzak durmaları gerektiğini vurgulamaktadır. Cep telefonu ve tabletlerle çocuğa yemek yedirmek, onu sakinleştirmek için ekran kullanmak, hafif olan otizm bulgularının artmasına neden olacaktır.
Otizmin Erken Belirtileri
Çocuğunuzun otistik olduğundan şüpheleniyorsanız, belirtiler hakkında kendinizi eğitin. Ne kadar çok bilirseniz, çocuğunuza ihtiyacı olan yardımı o kadar çabuk sağlarsınız. Uzmanlar, otizm spektrum bozukluğunun en belirgin belirtilerinin 2 ila 3 yaşları arasında ortaya çıktığını söylüyor. Yine de her çocuk gibi otistik çocuklar da benzersizdir. Bazı ebeveynler bebeklik döneminde bile uyarı işaretleri fark ederler. Bazı çocuklarda ise, gelişimsel özelliklere ulaşmanın durduğu veya çocukların gerilemeye başladığı 18. aya kadar herşey normal gibi görünüyor.
Otizm nasıl teşhis edilir?
Otizmli bir çocuk ne kadar erken doğru tanı alır ve tedaviye başlarsa, semptomlarını yönetme, diğer çocuklar ve yetişkinlerle etkileşim kurmayı öğrenme şansı o kadar artar. Herhangi bir zamanda çocuğunuzda otizm belirtilerinden herhangi birini fark ederseniz, hemen çocuk doktoruna bildirin. Belirtiler nelerdir? İşte kısa bir liste:
Bebeklerde
Küçük Çocuklarda
Bebeklerde
Başka erken belirtiler de var. Amerikan Tabipler Birliği Dergisi'nde yayınlanan bir araştırma, otizmli çocukların beyinlerinin erken yaşlardan farklı olarak geliştiğini ve ortalamadan daha büyük kafa boyutu veya hızlı kafa büyümesinin bir otizm göstergesi olabileceğini ortaya koydu.
Araştırmada, en şiddetli otizmi olan çocukların, bebeklik döneminde beyin büyüklüğünde en çarpıcı büyümeyi gösterdiği bulundu.
Çocuğunuz gerçekten uyum sağlamakta zorlanıyorsa, farklılıkları hayatını engelliyorsa veya bir şeylerin yolunda gitmediği hissine kapılıyorsanız, bir çocuk gelişimi uzmanından yardım alın.
Çocuk doktoru bir sorundan şüphelenirse, kurşun zehirlenmesi, işitme kaybı veya semptomları açıklayabilecek belirli öğrenme bozuklukları gibi diğer durumları ekarte etmek için çocuğunuzu kapsamlı muayene edecektir. Çocuğunuzun düşünme becerilerini, dil seviyesini ve motor becerilerini değerlendirebilecek bir çocuk psikoloğu, pediatrik nörolog, konuşma terapisti ve/veya başka bir uzmanla görüşebilirsiniz.
Otizm Tedavi Yöntemleri
Otizmin tedavisinde son yıllarda büyük adımlar atıldı. Erken müdahale ile birçok çocuk, semptomlarını yöneterek mutlu, sağlıklı bir yaşam sürmeyi öğrenme konusunda iyi bir şansa sahip. Çocuğunuza otizm teşhisi konulursa, davranış değişikliği tedavisi, uyarılma, özel eğitim, konuşma ve sanat terapileri, ilaç tedavisi gibi yöntemlerle büyük oranda yardımcı olunabiliyor. Tedavinin ana amaçları, yaşam kalitesi ile işlevsel bağımsızlığı artırmaktır. Gelişmedeki gecikmeleri desteklemek, ilgili bozuklukları tedavi etmek ve ailenin süreci yönetmesine yardımcı olmaktır. Beynin ilk 3 yıldaki gelişimi, öğrenmesi çok hızlıdır. Dışardan gelen doğru ve yoğun uyaranlarla erken müdahale, tüm gelişimsel bozukluklar gibi burada da en etkili yöntemdir. Yaygın olarak kabul edilen bir tedavi türü, dil becerilerini ve göz teması kurma gibi sosyal davranışları öğretmeyi ve aynı zamanda duyguları tanımayı öğrenmeyi (örneğin, annemin sinirlendiğinde nasıl göründüğü gibi) içeren uygulamalı davranış analizidir.
Erken müdahale, otistik bir çocuğun IQ'sunu, dilini ve günlük yaşamdaki işleyişini iyileştirebilir. En son çalışmalar, mümkün olan en kısa sürede tedavi almanın önemini vurgulamaktadır. Bir araştırma, 4 yaşına kadar konuşmayan otizmli çocukların yüzde 70'inin daha sonra ifadeler kullanmaya ve yüzde 47'sinin akıcı bir şekilde konuşmaya başladığını ortaya koydu.
Bu arada, çocuğunuz ve kendiniz için hep pozitif olun. Onu şefkatli, duyarlı öğretmenler ve oyun arkadaşlarıyla çevrelemek için mücadele edin. Çocuğunuzu sevginin fiziksel gösterileriyle rahat hissetmeye alıştırmak için bol bol sarılın. Konuşurken gözlerinin içine bakın ve gözlerinize en küçük bir bakış için bile onu övün. Çocuğunuzun en iyi destekçisi olduğunuzu asla unutmayın. Çocuğunuza odaklandığınız her dakika, semptomlarını yönetmeyi öğrenmesine, mutlu ve çok işlevli bir yetişkin olarak büyümesine yardımcı olacaktır.