Ani bebek ölümü sendromu (ABÖS), 1 yaşın altındaki bir çocuk aniden öldüğünde ve bir ölüm yeri incelemesi, otopsi ve çocuğun tıbbi geçmişinin gözden geçirilmesinden sonra kesin bir neden bulunamadığında verilen tanıdır. ABÖS, tipik olarak uyku sırasında veya bir bebeğin uyku alanında meydana gelen ani beklenmedik bebek ölümleri tanı kategorisine girer. ABÖS beşiklerin dışında meydana gelebilse de, aynı zamanda 'beşik ölümü' olarak da bilinir, çünkü genellikle gece saat 8 ile gündüz saat 8 arasında olur. Ani bebek ölümlerinin yaklaşık %15-20'si bakıcılarla gerçekleşiyor. Bu istatistik, bebeğinizle ilgilenen herkesin güvenli uyku kurallarına uymasını sağlamanın ne kadar önemli olduğuna işaret etmektedir.
ABÖS'e ne sebep olur?
Araştırmacılar ABÖS hakkında çok fazla bilgi sahibi oldular, ancak buna neyin sebep olduğuna dair kesin bir cevapları hala yok. Çoğu uzman, kritik gelişme döneminde bir bebeğin fiziksel bir savunmasızlığa (kalbin olgunlaşmamış veya anormal çalışması, nefes alma veya uyarılma gibi) ve belirli stresli faktörlere (karnı aşağı yatma veya çok sıcak giyinme gibi) maruz kaldığında bu durumun ortaya çıktığına inanmaktadır.
Son araştırmalar, beyin kimyasalı olan serotoninin yetersiz seviyelerde olmasının bir bebeği ABÖS'e karşı daha savunmasız hale getirebileceğini göstermektedir. Uzmanlar, ABÖS'den ölen bebeklerin %70'inin beyin sapında normalden daha düşük serotonin seviyelerine sahip olduğunu tespit etmiştir. Serotonin, uyku sırasında nefes almayı, kalp atış hızını ve kan basıncını düzenlemeye yardımcı olur.
Bazı bebekler ABÖS için daha yüksek risk altında mı?
Evet. Risk faktörleri şunlardır:
* 4 aydan küçük olunması
* Annenin 20 yaşın altında olması
* ABÖS'den ölen kardeşin olması
Bebeğimle yatağı paylaşmak neden ABÖS riskini ve uyku ile ilgili diğer tehlikeleri artırıyor?
Birincisi, yatağınızda ABÖS için risk faktörleri olan yastıklar ve yumuşak yatak takımları vardır. Yatağınızı paylaşırken bebeğinizin vücut sıcaklığının artması da daha kolay olacaktır. Bebeğinizi yatağınızda besliyorsanız ve uyuyabileceğinizden endişeleniyorsanız, yatağı yastıklardan ve çarşaflardan arındırın. Uyuyakalırsanız, uyandığınızda bebeğinizi mutlaka beşiğine koyun.
Yukarıdaki risk faktörlerine ek olarak, araştırmalar yatak paylaşmanın özellikle aşağıdaki durumlarda bebek için tehlikeli olduğunu göstermiştir:
* Kanepe, koltuk gibi yumuşak yüzeyler
* İkiden fazla kişiyle paylaşmak
Bebeğimin ABÖS riskini ve uykuyla ilgili diğer tehlikeleri nasıl azaltabilirim?
ABÖS’ü önlemenin garantili bir yolu yoktur, ancak aşağıda yer alan güvenli uyku önerilerini izleyerek riski büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Bu tavsiyelere uymak bebeğinizin uyku ile ilişkili ölüm türleri riskini de azaltacaktır.
1. Bebeğinizi sırtüstü uyutun:
Bu, bebeğinizi korumaya yardımcı olmak için yapabileceğiniz en önemli şeylerden biridir. Karnı üzerinde uyuyan bir bebeğin ABÖS riski sırtüstü uyuyan bebeklere göre 2-13 kat daha yüksektir. Bir bebek karnı üzerinde uyuduğunda, aşırı ısınma, nefes almada duraklamalar, daha az uyarılma ve soluduğu havayı yeniden soluma olasılığı daha yüksektir.
2. Bebeğinizle aynı yatağı paylaşmayın:
Bu, ABÖS ve kazara boğulma gibi durumların yaşanma ihtimalini azaltacaktır. Uzmanlar bebeğinizin en azından ilk altı ay boyunca ve ideal olarak ilk yıl boyunca geceleri sizin yattığınız odada (yatağınızda olmamak kaydıyla) uyumasını önerir. Yatağınızın yakınına bir beşik yerleştirmek, gece beslenmesi ve bebeğinizin sakinleştirilmesi için ona kolayca ulaşmanızı sağlar. Araştırmalara göre bu düzenleme ABÖS riskini yarı yarıya azaltmaktadır. Bebeğinizin beşiğine battaniye veya oyuncak - özellikle doldurulmuş hayvanlar gibi yumuşak olanlar – kesinlikle koymayın. Bebeğinizin yüzünü, boynunu veya başını örtebilecek diğer eşyaları beşiğin dışında tutun.
3. Güvenli bir beşik seçin:
Kullanılmış beşiklerin çoğu mevcut güvenlik standartlarını karşılamamaktadır. Güvenli beşik seçimi çok önemlidir. Seyahat edecekseniz, kaldığınız yerde güvenli bir beşik olduğundan emin olun veya yanınızda portatif bir beşik getirin.
4. Yumuşak yatak ve yastık içermeyen sert bir uyku yüzeyi kullanın.
Bebeğinizi, altında sadece bir çarşaf bulunan sağlam, düz bir yatakta uyutun. (Bebek bezi sızıntılarına karşı korumak için çarşafın altına ince, sıkı oturan bir yatak pedi koymakta sorun yoktur.)
5. Beşiği boş tutun
Beşiğe herhangi bir oyuncak - özellikle doldurulmuş hayvanlar gibi yumuşak olanları - koymayın. Bebeğinizin yüzünü, boynunu veya başını örtebilecek diğer eşyaları beşiğin dışında tutun.
6. Bebeğinizle bir kanepede, koltukta veya başka bir yumuşak yüzeyde uyumaktan kaçının
Bu tarz yastıklı ortamlar boğulma riski nedeniyle bebekler için tehlikelidir. Bebek bakımı nedeniyle uykusuz kaldığınız gecelerden sonra herhangi bir yerde uyuyakalmanız mümkündür. Bu sebeple rahat bir mobilyada otururken veya uzanırken bebeğinizi tutmaktan veya beslemekten kaçının. Bebeğinizi yatak ve uyku malzemelerinden arındırılmış bir yatağa getirmek her zaman daha güvenlidir. Dikkat etmenize rağmen bebeğinizle yatakta uyuya kalırsanız, uyanır uyanmaz onu beşiğine koyun.
7. Bebeğinizin nefesini etkileyebilecek pozisyonlarda uyumasına izin vermeyin.
Uzmanlar bebeğinizin hava yollarının tıkanmasına neden olabilecek ve düzgün nefes almasını engelleyebilecek bir eğimde uyumasına izin vermemenizi önerir.
8. Bebeğinizi aşırı ısıtmaktan kaçının.
Aşırı ısınma, ABÖS risk faktörüdür. Bunu önlemek için:
9. Doğum öncesinde bebek bakım eğitimi alın.
Doğru doğum öncesi bakım sadece sorunsuz bir hamilelik sağlamak için değil, aynı zamanda erken doğum veya doğum ağırlığının az olması riskini azaltarak (her ikisi de ABÖS için risk faktörleridir) bebeğinizin sağlığını korur.
10. Hamilelik esnasında sigara içmeyin ve alkol kullanmayın.
Hamilelik sırasında sigara içmek ABÖS için bir risk faktörüdür. Yapılan bazı araştırmalarda hamilelik esnasında sigara içilmesinin ABÖS riskini iki katından fazla artırdığını göstermiştir. Hamilelikte alkol kullanımı da risk faktörleridir. Her ikisi de bir bebeğin sağlıklı gelişimini farklı şekillerde tehlikeye atabilir.
11. Bebeğinizi sigara dumanından uzak tutun.
Bebeğinizin etrafındaki havayı evde, arabada ve diğer tüm ortamlarda dumansız tutun. Sigara içilen bir ortamdan bebeğinizi uzaklaştırın. Araştırmalar, bir bebeğin ABÖS riskinin, her gün çevresinde içilen sigara sayısı ve sigara dumanına maruz kalma süresiyle birlikte arttığını göstermektedir.
12. Bebeğinizin önerilen tüm aşıları olduğundan emin olun.
Araştırmalar, tüm aşıların önerilen programa göre yapılmasının ABÖS'e karşı korunmaya yardımcı olabileceğini göstermektedir.
13. Mümkünse bebeğinizi emzirin.
Bebeğinize anne sütü vermek çok faydalıdır. Emzirmeyi ne kadar sık yaparsanız bebeğinizin ABÖS'e karşı korumasını artırmış olursunuz.
14. Bebeğinizi uyuturken emzik verebilirsiniz.
Araştırmalar, emzik kullanan bebekler arasında ABÖS görülme sıklığının daha düşük olduğunu göstermektedir. Ancak uzmanlar doğrudan bir neden ve sonuç olup olmadığını net bir şekilde ortaya koymamıştır. Emziriyorsanız, emzirme iyice yerleşene kadar (genellikle doğumdan yaklaşık dört hafta sonraya kadar) emzik vermeyin. Bebeğiniz uykuya daldığında emziği düşürürse emziği tekrar takmanız gerekmez. Bebeğiniz emziği kabul etmezse zorlamanıza gerek yoktur.
Not: Boğulmayı önlemek için emziği bebeğinizin boynuna asmayın veya uyurken elbisesine takmayın.
Bebeğimin beşikte uyuması şart mı?
Uzmanlar bebeğinizin mevcut güvenlik standartlarını karşılayan ve odanıza yatağınıza yakın bir yere yerleştirilmiş bir beşikte uyumasını önermektedir.
* Eğimli bir zemin kullanmayın.
İkizlerimin birlikte yatması sorun olur mu?
Uzmanlar ikizlerin veya daha fazla sayıdaki çoklu doğumda bebeklerin birlikte uyumamasını önerir. Araştırmalar, diğer çocuklarla yatak paylaşımının bir bebeği daha yüksek ABÖS riski altına soktuğunu göstermiştir. Ayrıca çoklu doğumlarda erken doğum ve düşük doğum ağırlığı gibi ABÖS için başka risk faktörleri olması muhtemeldir. Ekstra dikkatli olmak gerekir.
Bebeğimi kundaklamam uygun mu?
Evet, onu kundağa sarabilirsiniz. Bebeğiniz yuvarlanmaya başlar başlamaz veya kundaktan çıkabildiği anda bırakmanız önerilir. Bu durumlar onun güvenli olmayan bir şekilde kundağa bağlanmasına, yüzünün örtülmesine veya yüzüstü pozisyonda boğulmasına neden olabilir. Bazı uzmanlar, kundağın aşırı ısınmaya sebep olabileceği konusunda uyarmaktadır. Bu nedenle, bebeğinizi kundaklıyorsanız, ince bir battaniye kullanın ve odanın çok sıcak olmadığından emin olun.


