Preeklampsi, hamilelik sırasında veya doğumdan hemen sonra ortaya çıkan ciddi bir yüksek tansiyon bozukluğudur. Gebeliklerin yaklaşık yüzde 5'ini etkileyen potansiyel olarak yaşamı tehdit eden bir durumdur. Uygun bakımla, preeklampsili çoğu hamile kadının sağlıklı bebekleri olur ve kendileri sağlıklı kalır.
Preeklampsi, belirgin semptomlara neden olmayabilir, ancak kendinizi iyi hissetseniz bile siz ve bebeğiniz için yine de çok tehlikeli olabilir. Sağlık uzmanınız, her doğum öncesi ziyaretinizde kan basıncınızı ölçerek ve yüksekse idrarınızı protein açısından test ederek sizi durum için tarayacaktır.
Preeklampsi en sık son trimesterde gelişir. (Vakaların yüzde doksanı 34 hafta veya daha sonra ortaya çıkar), ancak 20 hafta sonra herhangi bir zamanda, doğum sırasında veya doğumdan altı hafta sonrasına kadar olabilir. 34 haftadan önce geliştiğinde buna erken başlangıçlı preeklampsi denir.
Preeklampsiye ne sebep olur?
Uzmanlar, preeklampsinin plasentadaki anormal kan akışından kaynaklandığına inanıyor. Pek çok kadında preeklampsinin kökleri hamileliğin ilk günlerine kadar uzanır. Preeklampsi, anormal kan damarlarının bir hastalığıdır. Plasenta, anne dolaşımından gelen sinyallerden büyümeyi öğrenir. Bir annenin kan damarları hasar görürse - örneğin uzun süreli diyabet veya kronik hipertansiyondan - bu hasarı büyüyen plasentaya `öğretecekler` ve preeklampsi riskini artıracaktır.
Plasenta içindeki kan akışındaki değişikliklerin, yüksek seviyelerde belirli plasental proteinlerin kan dolaşımınıza salınmasını tetiklediğine dair kanıtlar da var. Bu, aşağıdakileri içeren karmaşık bir reaksiyon zincirini başlatabilir:
Bunun neden bazı kadınlara olduğu ve bazılarının başına gelmediği tam olarak anlaşılmadı ve muhtemelen tek bir açıklaması yok. Genetik, beslenme, bazı altta yatan hastalıklar, bağışıklık sisteminizin hamileliğe tepki verme şekli ve diğer faktörler rol oynayabilir.
Preeklampsi semptomları
Preeklampsi, özellikle erken evrelerde her zaman belirgin semptomlara neden olmaz ve semptomlar da kadından kadına değişebilir. Şişlik, mide bulantısı ve kilo alma gibi bazı preeklampsi belirtileri normal gebelik şikayetleri gibi görünebilir, bu nedenle olası uyarı işaretlerinin farkında olmak önemlidir. Olağandışı şişme preeklampsinin en yaygın semptomudur, bu nedenle aşağıdaki durumlarda sağlık uzmanınızı arayın:
Not: Preeklampsi olan tüm kadınlarda belirgin şişlik veya dramatik kilo artışı yoktur diğer yandan şişlik veya hızlı kilo alımı olan tüm kadınlarda da preeklampsi olmaz.
Preeklampsi komplikasyonları
Preeklampsi geçiren kadınların çoğu, doğum tarihlerine yakın bir zamanda geliştirir ve uygun bakımla iyileşir. Ancak ne kadar erken ve ne kadar şiddetli olursa, siz ve bebeğiniz için risk o kadar büyük olur. İşte olabilecekler:
Hangi durumlarda hemen doktora başvurmalıyım?
Preeklampsi risk faktörleri
İlk hamilelikte preeklampsi daha yaygındır. Bununla birlikte, preeklampsi geçirdikten sonra, sonraki gebeliklerde tekrar geliştirme olasılığınız daha yüksektir. Durum ne kadar şiddetli ve ne kadar erken ortaya çıkarsa, riskiniz o kadar yüksek olur.
Preeklampsi için diğer risk faktörleri şunları içerir:
Bazı sağlık koşulları da preeklampsi geliştirme olasılığınızı artırabilir. Bunlar:
Preeklampsi riski altındaysanız, doktorunuz sizi yakından izlemek için üçüncü trimesterinizde daha sık doğum öncesi ziyaretler planlayabilir. Muhtemelen evde de tansiyonunuzu izlemeniz istenecektir.
Preeklampsi nasıl teşhis edilir?
Sağlık uzmanınız yüksek tansiyon ve idrarınızda protein olup olmadığını kontrol edecek. Ayrıca aşağıdakiler gibi daha fazla test isteyebilir:
Preeklampsi tedavisi
Preeklampsi teşhisi konulursa, siz ve bebeğiniz hamileliğinizin geri kalanı boyunca yakından izlenecektir.
İlaç tedavisi: Kan basıncınız çok yüksekse, düşürmeniz için size hemen ilaç verilecektir. Çok yüksek değilse, bebeğinizi doğurmaya ne kadar yakın olduğunuza bağlı olarak size ilaç verilebilir veya verilmeyebilir. Şiddetli özellikleri olan preeklampsiniz varsa, size ayrıca magnezyum sülfat adı verilen bir IV ilaç verilecektir. Bu, eklampsiyi (nöbetleri) önlemek içindir. Magnezyum sülfat bazı kadınlarda mide bulantısı, grip benzeri semptomlar, yorgunluk ve susuzluk gibi hoş olmayan yan etkiler yapabilir, ancak ciddi nöbet riskinizi azaltmak için preeklampsi tedavisinin önemli bir parçasıdır.
Dinlenme: Bazı doktorlar, kendinizi rahat hissettiğinizde kan basıncınız genellikle daha düşük olacağı için faaliyetlerinizi kısıtlamanızı tavsiye edebilir. Ancak uzun bir süre yatağa mahkum olduğunuz tam yatak istirahati, kan pıhtılaşması riskinizi artırır ve önerilmez.
Hastanede yatış: Herhangi bir zamanda belirtileriniz durumunuzun şiddetlendiğini veya bebeğinizin gelişmediğini gösteriyorsa, hastaneye yatırılacaksınız ve muhtemelen erken doğum yapmanız gerekecektir. Preeklampsinin doğum sırasında daha şiddetli hale gelmesi alışılmadık bir durum değildir, bu nedenle doğum boyunca çok yakından izleneceksiniz. Şiddetli preeklampsi teşhisi konulursa, hamileliğinizin geri kalanını hastanede geçirmeniz gerekir. Yüksek riskli bir hamilelik uzmanının sizinle ilgilenebileceği bir hastaneye nakledilebilirsiniz.
Doğum: Preeklampsiyi `tedavi etmenin` tek yolu bebeğinizi doğurmaktır. Durumunuz veya bebeğinizin durumu, acil doğum gerekecek kadar kötü olmadığı sürece, sezaryen gerekli değildir. Aşağıdaki durumlar acildir:
Siz ve bebeğiniz iyiyse, henüz 37. haftaya gelmediyseniz ve preeklampsiniz şiddetli değilse, izlenebilmeniz için hastanede kalabilirsiniz. Ya da tansiyonunuzu izlemek şartıyla eve gönderilebilirsiniz. Bebeğinizin akciğerlerinin daha hızlı olgunlaşmasına yardımcı olmak için kortikosteroidler verilebilir. (Ancak, şeker hastası olan ve 34 haftayı geçen kadınlara steroid verilmez).
Doğum sonrası: Doğumdan sonra birkaç gün yakın tıbbi gözetim altında kalacaksınız. Çoğu kadın, özellikle şiddetli olmayan (veya `hafif`) preeklampsi olanlar, kan basıncının yaklaşık bir gün içinde düşmeye başladığını görür.
Ancak çoğu durumda kan basıncı daha uzun süre yüksek kalabilir. Ya da doğumdan hemen sonra düşebilir ancak doğum sonrası 3 ila 5 gün sonra tekrar yükselmeye başlayabilir. Bu durumda, birkaç haftadan aylara kadar size tansiyon ilaçları verilecektir. Doğumunuzu takip eden günler ve haftalarda, kan basıncınızı evde kontrol etmeniz ve doktorunuzla tansiyon randevularını takip etmeniz istenecektir. Şiddetli preeklampsiniz varsa, nöbetleri önlemek için muhtemelen doğumdan sonra en az 24 saat boyunca intravenöz olarak magnezyum sülfat verilecektir. (Ayrıca evde tansiyon ilaçları almanız gerekebilir.)
Doğum sonrası preeklampsi
Doğum sırasında veya sonrasında preeklampsi geliştirirseniz, yakından izleneceksiniz. Durumunuza bağlı olarak, nöbetleri önlemek için magnezyum sülfat ve kan basıncınızı düşürmek için ilaç verilebilir. Bazen preeklampsi, eklampsi ve HELLP sendromu vakaları doğumdan sonra, genellikle ilk 48 saat içinde, bazen de doğumdan sonra altı hafta kadar geç gelişebilir.
Hastaneden taburcu olduktan sonraki bir hafta içinde muhtemelen bir kan basıncı kontrolünüz olur, ancak şiddetli baş ağrısı, karnınızda şiddetli ağrı gibi herhangi bir preeklampsi veya HELLP semptomu yaşamaya başlarsanız, hemen sağlık uzmanınızla iletişime geçin.
Preeklampsi nasıl önlenir?
Henüz hamile değilseniz, preeklampsi riskinizi şu yollarla azaltabilirsiniz:


